Ledervet, olie of impregnatie: wat werkt echt op leer?
De meesten van ons hebben hetzelfde geleerd: houd je harnachement ingevet. Kwastje erover, inwrijven, glimmen maar. Het is een van de eerste klusjes die je op stal leert, en tegelijk het klusje dat een duur zadel van binnenuit sloopt.
Een zadel, hoofdstel of tuigage is een serieuze aankoop, en hoe lang het meegaat hangt veel meer af van wat je erop smeert dan van wat je ervoor betaald hebt. Voordat we producten vergelijken, is het dus goed om te weten wat leer eigenlijk is en wat het nodig heeft.
Wat leer is, en waarom dat uitmaakt
Leder wordt gemaakt door het looien van huiden, een proces waarbij de bederfelijke huid verandert in een duurzaam materiaal. Een huid is pas leder als hij gelooid en behandeld is.
Omdat een gelooide huid vaak te dik is om direct te verwerken, wordt hij in twee à drie lagen gespleten.
De buitenste laag noemen we nerfleer. Dit is de opperhuid, en die vertoont alle natuurlijke plekken van het dier: huidplooien, insectenbeten, littekens. Deze laag wordt gebruikt voor het zichtbare oppervlak van lederen items.
De binnenste laag, splitleder, is niet sterk of gelijkmatig genoeg om zo te gebruiken. Het wordt geverfd, krijgt kunstmatig een nerftekening en wordt verstevigd, vaak met een PU-coating, voordat het bruikbaar is. Ook suède wordt uit de split gemaakt.
Het belangrijkste: leder is een natuurproduct en moet kunnen blijven ademen. Alles wat hierna komt, valt terug op die ene voorwaarde.
Reinigen en verzorgen zijn twee aparte handelingen
Hier gaat het vaker mis dan waar dan ook. Reinigen verwijdert vuil, zweet en vet, maar heeft ook een ontvettende werking. Verzorgen brengt de bescherming weer terug.
Doe je alleen het eerste, dan droogt het leer uit. Doe je alleen het tweede, dan sluit je vuil in. De volgorde telt, en allebei doen telt net zo goed.
De producten, en wat ze werkelijk doen
Ledervet
Het product dat iedereen kent. Een laagje aanbrengen met een kwastje, inwrijven met een doek, en je hebt een diepe glans. Het is een aardig karwei en alles komt onder het vet te zitten, maar het resultaat ziet er onmiskenbaar goed uit.
Het probleem zit eronder. Vet smeert alle poriën van het leer dicht en vormt een filter waar niets meer doorheen trekt, ook geen verzorgende stoffen. Het leer droogt daardoor van binnenuit uit. Wat je ziet is prachtig glanzend leer; wat eronder zit, is onherstelbaar uitgedroogd.
En het geeft af. Iedereen die na het invetten van een zadel in een witte rijbroek heeft gereden, weet precies wat dat betekent.
Lederolie, -dressing en -balsem
Goede vloeibare oliën, dressings en balsems sluiten de poriën niet af. Ze trekken erin, en dat is wat je wilt.
Let wel op de dikte. Een dun, echt vloeibaar middel trekt in. Een dikke olie, balsem of dressing verstopt de poriën net zo goed als vet. Voelt het zwaar bij het aanbrengen, dan gedraagt het zich als vet, wat er ook op het etiket staat.
Zadelzeep en lederreiniger
Wil je leer echt goed verzorgen, dan is eerst reinigen geen optie maar een voorwaarde. Op schoon leer komt een verzorgend product tot zijn recht; op vuil leer niet. Klassieke zadelzeep werkt, en moderne vloeibare reinigers in sprayvorm maken het karwei een stuk minder bewerkelijk.
Eén kanttekening bij de klassieke variant: de meeste zadelzepen zijn op basis van glycerine. Glycerine maakt leer prachtig schoon en droogt het tegelijk uit. Dat is precies waarom een routine van alleen zepen leer schoon laat ogen en broos laat aanvoelen.
Een tip die vrijwel iedereen overslaat: vergeet de onderzijde van je zadel niet. Juist de onderkant van de kussens en de zweetbladen vangen het transpiratievocht van je paard op. Zweet en zout trekken door het dekje heen naar het leer, en daar kan leer slecht tegen.
Leerimpregnatie: de nieuwere route
Impregnatie is een relatief nieuwe aanpak. Het trekt in het leer, verzorgt van binnenuit, en beschermt tegelijk tegen invloeden van buitenaf: regen, vuil en zweet.
Anders dan gangbare verzorgingsproducten is het niet op basis van vet of olie. Sterker nog, impregnatie zorgt ervoor dat vet juist níét in het leer trekt. Dat is vooral prettig bij het hoofdstel, waar je bij elke rit met huidvet, zweet en haren te maken hebt.
Het is waterafstotend, dus het leer is beschermd tegen het weer, en het blijft ademen. Dat laatste is precies wat voorkomt dat leer gaat scheuren.
En omdat er geen vet of olie in zit, wordt het leer niet glad. Je kunt het dus gebruiken op het zitvlak van je zadel, de ene plek waar geen enkel vet product thuishoort.
De LISS Leather Care Set combineert beide stappen: een watergebaseerde reiniger die zweet en vuil verwijdert zonder het leer uit te drogen, gevolgd door een impregnatie die het beschermt.
Naast elkaar
Vet en dikke oliën
Voordelen
- Het leer ziet er heel mooi uit
- Het voelt in eerste instantie soepel aan
- Het is waterafstotend
Nadelen
- Heeft vooral invloed op de buitenste laag van het leer
- Smeert die buitenlaag dicht, waardoor het van binnen alsnog uitdroogt
- Het is glad
- Geeft af op de (witte) rijbroek
Zadelzeep en reiniger
Voordelen
- Maakt het leer goed schoon, zodat verzorgende producten beter tot hun recht komen
- Vaak gemakkelijk in gebruik door de sprayvorm
Nadelen
- Zepen op basis van glycerine drogen het leer uit
- Reinigen alleen is nooit genoeg, het is de helft van de routine
Impregnatie
Voordelen
- Verzorgt het leer ook van binnenuit
- Is waterafstotend
- Is vet- en vuilafstotend
- Is niet glad en kan overal op gebruikt worden
- Geeft niet af op kleding
- Gemakkelijk in gebruik door de sprayvorm
Nadelen
- Heeft even tijd nodig om in te trekken, dus gebruik het bij voorkeur na het rijden
De routine die werkt
Harnachement in goede conditie houden is niet ingewikkeld, maar er zit wel een volgorde in.
- Eerst reinigen. Gebruik een lederreiniger of zadelzeep om zweet, vet en vuil te verwijderen, en sla de onderzijde niet over.
- Volledig laten drogen. Verzorg je vochtig leer, dan sluit je vocht in op de verkeerde plek.
- Verzorgen en beschermen. Kies iets dat intrekt in plaats van afsluit.
- Laten intrekken. Niet vijf minuten later weer wegpoetsen.
Het enige wat je echt moet vermijden, is het oppervlak afsluiten. Vet laat leer verzorgd ogen terwijl het eronder veroudert en scheurt, en tegen de tijd dat je de schade ziet, is die niet meer terug te draaien. Kies een product dat ín het leer trekt in plaats van erop blijft liggen, en het harnachement dat je één keer kocht gaat langer mee dan een paar goedkope samen.
Bronnen
De Lederspecialist. (2022). Alles over leder. https://delederspecialist.nl/nl_NL/i/Alles-over-leder/13
Leder-onderhoud. (2022). Welkom bij leder onderhoud. https://leder-onderhoud.nl/
Rozegarde, E. (2020, 8 april). Zadelzeep, olie of toch ledervet? Bit Magazine. https://www.bitmagazine.nl/harnachement/zadelzeep-olie-of-toch-ledervet/122726/
0 reacties